رکورد رانندگی در مریخ شکست: ۴۵ کیلومتر در ۲۰۰۶ روز

ناسا در ۱۲ اکتبر ۲۰۲۶ اعلام کرد کیلومترشمار کاوشگر **پشتکار** در تاریخ ۱۱ اکتبر به عدد **۴۵٫۲۲ کیلومتر** (۲۸٫۱۰ مایل) رسید و رکورد پیشین مسافت پیموده‌شده روی جهانی دیگر را شکست. رکورد قبلی ۴۵٫۱۶ کیلومتر (۲۸٫۰۶ مایل) بود و به کاوشگر **فرصت** تعلق داشت که از ۲۰۰۴ تا ۲۰۱۸ روی مریخ کار کرد.

این رکورد در **۲۰۰۶اُمین سل** پشتکار ثبت شد. سل واحد روز مریخی است و اندکی بلندتر از روز زمینی.

عددی که ارزش مکث دارد

پشتکار این مسافت را در حدود **پنج سال و نیم** پیمود؛ همان مسیری که فرصت نزدیک **۱۵ سال** صرفش کرد. یعنی تقریباً سه برابر سریع‌تر.

اینجا یک نکتهٔ ظریف فیزیکی هست که در کلاس به کار می‌آید: کیلومترشمار، **مسافت پیموده‌شده** را می‌شمارد نه **جابه‌جایی** را. این ۴۵ کیلومتر طول مسیر واقعی روی سطح است، با همهٔ پیچ‌ها و دور زدن موانع. فاصلهٔ مستقیم نقطهٔ فرود تا موقعیت فعلی بسیار کمتر از این عدد است. همان تفاوت مسافت و جابه‌جایی که در فیزیک دهم می‌خوانید.

راز سرعت: رانندگی خودگردان

تفاوت اصلی در فناوری است، نه در موتور. سامانهٔ **AutoNav** به کاوشگر اجازه می‌دهد حین حرکت از زمینِ پیش رو تصویر بگیرد، نقشهٔ سه‌بعدی از موانع بسازد و خودش میان نقطه‌های هدفی که برنامه‌ریزان روی زمین تعیین کرده‌اند مسیر انتخاب کند.

تفاوت آماری چشمگیر است: بیش از **۹۰ درصد** کل مسافت پشتکار با کمک AutoNav طی شده، در حالی که این رقم برای فرصت و همزادش روح حدود **۵ درصد** بود. پشتکار می‌تواند در یک سل تا **۴۱۲ متر** جابه‌جا شود.

دلیل اهمیت خودگردانی ساده است: فاصلهٔ مریخ تا زمین آن‌قدر زیاد است که فرمان لحظه‌ای ممکن نیست؛ تا دستور برسد، کاوشگر ممکن است در دردسر افتاده باشد. پس باید خودش تصمیم بگیرد.

مارک مایمون، معاون رئیس تیم عملیات رباتیک پشتکار، می‌گوید این کاوشگر «رانندهٔ بهتری است از آن که فرود آمد» — اشاره‌ای به اینکه نرم‌افزار در طول مأموریت به‌روز شده است.

مأموریتی که از نقشهٔ اولیه فراتر رفت

استیون لی، مدیر پروژهٔ کاوشگرهای کنجکاوی و پشتکار در آزمایشگاه پیشرانش جت ناسا، می‌گوید چنین پیمایش‌هایی حالا «روتین» شده‌اند، در حالی که **نقشهٔ اولیهٔ مأموریت بیش از ۱۲٫۴ مایل رانندگی پیش‌بینی نکرده بود**. یعنی پشتکار بیش از دو برابر چیزی که برایش طراحی شده بود راه رفته است.

ناسا نخستین تمدید مأموریت را تصویب کرده؛ تمدیدی که از اکتبر ۲۰۲۶ آغاز شده و تا حدود پایان سال ۲۰۲۸ ادامه دارد و کاوش لبهٔ دهانه را پوشش می‌دهد.

درس مهندسی

این خبر یک نکتهٔ کلی دارد: گاهی جهش عملکرد از سخت‌افزار قوی‌تر نمی‌آید، از **تصمیم‌گیری هوشمندانه‌تر** می‌آید. فرصت و پشتکار هر دو چرخ و موتور داشتند؛ تفاوتشان در این بود که دومی اجازه داشت خودش فکر کند.

مطالب دیگر: دانستنی‌های علمی و سفر به قمر مریخ.